Natuurherstel
De unieke natuur in de Zuidwestelijke Delta komt terug

Het plan
De natuur wil terug en krijgt de ruimte

De Deltawerken maakten Nederland veilig, maar hadden grote impact op de natuur. Trekvissen waren hier al eeuwen en zeearenden hoorden bij dit landschap. Die natuur wil terug en Delta21 geeft haar de kans. Met dezelfde infrastructuur die ons beschermt tegen overstromingen en voorziet in duurzame energie. 

Wat er mogelijk is
Een delta vol leven  

Het Haringvliet was ooit een estuarium: de plek waar rivier en zee elkaar ontmoeten, waar zoet en zout water zich mengen en een unieke biotoop ontstaat. Die dynamiek is er grotendeels uit. Delta21 brengt haar terug. 

Door het herstel van getijdenstroming en de zoet-zoutdynamiek in het nieuwe getijdenmeer krijgen trekvissen vrij baan, herstellen oesterbanken en zeegrasvelden zich. En heeft de zeearend weer wat te zoeken boven de delta. 

Vismigratiegebied, zoals het hoort

Zalm, steur en paling krijgen voor het eerst in decennia vrij baan tussen de Noordzee en de rivieren. Het nieuwe getijdenmeer herstelt precies de zoet-zoutdynamiek die ze nodig hebben. 

Kraamkamers voor onderwaternatuur

Het kuststroomsysteem was veranderd onder meer door de aanleg van Maasvlakte2. Delta21 helpt bij de herintroductie van stroming waarmee de zeebodem herstelt en oesterbanken en zeegrasvelden terugkeren. De Voordelta wordt weer een rijke onderwaterwereld. 

De zeearend als maatstaf

De zeearend is een signaaldier: als hij terugkeert, klopt de hele voedselketen eronder. Van kleine visjes tot roofvogel. Een tastbaarder bewijs van herstel bestaat niet! 

Hoe het werkt
Delta21 bouwt mét de natuur

De afbeelding toont een futuristisch waterbouwkundig ontwerp langs de Nederlandse kust, waarin het zogenoemde valmeer centraal staat. Op de voorgrond zie je een grote, halvemaanvormige ringdijk in zee. Deze ring omsluit een kunstmatig meer dat dient als opslagbekken voor water. Door deze vorm ontstaat een duidelijk onderscheid tussen het open zeewater buiten de ring en het gecontroleerde water binnenin. Binnen en rondom het valmeer liggen groene eilanden en natuurzones met kronkelende watergangen, die onderdeel zijn van een geïntegreerd landschap van waterbeheer en ecologie. Links in beeld bevindt zich een havengebied met kades en infrastructuur, terwijl rechts een uitgestrekt landgebied zichtbaar is met meren en agrarische structuren. Een smalle dam of verbinding loopt van het valmeer naar het vasteland. In het concept van Delta21 wordt het water in het valmeer actief beheerd: bij storm kan overtollig water worden opgeslagen, en later weer worden afgevoerd of gebruikt voor energieopwekking. De afbeelding is daarmee een visualisatie van een innovatieve combinatie van kustbescherming, waterberging en duurzame energie.

Opslag van groene stroom met een omvang van 34 GWh

Delta21 bouwt op wat er al is: water en zwaartekracht. En natuur is geen extraatje achteraf, het zit in het ontwerp zelf, van het eerste plan tot de laatste steen. 

Waterkrachtbatterij werkt altijd. Zon of geen zon, wind of geen wind, water stroomt, zwaartekracht werkt. Delta21 maakt gebruik van natuurlijke materialen en bouwt voort Nederlandse kennis. Dat maakt Delta21 fundamenteel anders dan batterijoplossingen die afhankelijk zijn van lithium, kobalt of andere schaarse grondstoffen die elders in de wereld worden gewonnen, verwerkt en uiteindelijk als gevaarlijk afval eindigen. 

Ultiem nature based
De energieopslag is de natuur zelf

De energieopslag is de natuur zelf. Dat is nature-based in de meest letterlijke zin en de reden waarom dit project ook op de lange termijn ecologisch verantwoord is. 

1 Het getijdenmeer komt terug

Naast het valmeer ontstaat een getijdenmeer waar zout en zoet water zich mengen. Precies het leefgebied dat trekvissen nodig hebben om de visstand in de Rijn en Maas te vergroten.

2 Stroming doorbreekt verzanding

De herintroductie van getijdenstroming geeft oesterbanken en zeegrasvelden de ruimte om te herstellen. Natuur doet de rest. 

3 Minder stikstof, meer ruimte

Doordat gascentrales minder vaak als bron voor piekstroom draaien, daalt de stikstofuitstoot in de regio en worden bouw en natuur weer mogelijk.

4 Drie nieuwe natuurgebieden

Het getijdenmeer, de zachte zeewering langs de ringdijk en hetvalmeer zelf bieden elk kansen voor diversiteit van flora en fauna. 

Wat Delta21 oplevert voor de natuur 
Herstel van iets dat verloren leek

Delta21 creëert meer dan veiligheid of schone energie. Het herstelt iets wat verloren leek. En natuur heeft meer waarde dan alleen wat je kunt meten: de rijkdom van een gezond ecosysteem, de bescherming die het biedt als klimaatbuffer, de beleving voor mensen die er wandelen of varen, de kennis die wetenschappers er kunnen opdoen, én de intrinsieke waarde van leven dat er gewoon mag zijn, los van wat het ons oplevert. 

Voorbeeld
De Marker Wadden laten zien dat het werkt

De Marker Wadden behoort inmiddels tot een van de rijkste vogelgebieden van Noordwest-Europa, en dat in minder dan tien jaar. Een gebied dat volledig opnieuw ontworpen is, precies zoals Delta21 dat voor de Zuidwestelijke Delta wil doen. 

Eerlijkheid hoort daarbij: Delta21 is een grote ingreep. Lokaal kunnen effecten optreden die op korte termijn pijn doen, maar voor de hele Delta positieve impact biedt voor de toekomst. Stilstaan is geen optie, want de huidige situatie verslechtert. We werken met adaptief beheer: waarnemen, leren, bijsturen. Dankzij die open houding wordt het een weloverwogen ingreep. 

De kennis die we opdoen is waardevol tot ver buiten de delta. Wereldwijd staan tientallen delta’s voor vergelijkbare opgaven. Wat we hier leren over zoet-zoutdynamiek, vismigratie en ecologisch herstel, kunnen we exporteren. Samen met kennisinstellingen als Wageningen University bouwt Delta21 aan expertise die Nederland opnieuw op de kaart zet als koploper in waterbeheer én natuurherstel. 

Doe mee
Sluit je aan bij Delta21

We zien een groep met vertegenwoordigers van de Delta21-leden staand poseren voor een horizon met water op de achtergrond.

Delta21 laat zien dat natuur en economie hand in hand gaan. Een project dat de delta tot leven brengt en Nederland tegelijk beschermt en van energie voorziet. Word lid van Coöperatie Delta21 en draag direct bij aan de realisatie van dit unieke project. 

“Er is een stem die geen woorden gebruikt. Luister.” 

Dichter Rumi